O chędożeniu konia - dr Radoslaw Sikora goscinnie

 Salvete Omnes,

[in Polish only]

Krótko, ale niezwykle, bo dzisiaj gościmy na moim blogu Dr Radoslawa Sikorę, który na swojej stronie Fb zamieścił wypis o [staropolskim] chędożeniu konia.

Wypis imc Radoslawa zamieszczam jako 'obrazek'

fragment mojego rysunku - panskie oko konia tuczy

plus parę moich własnych dodatków na temat znaczenia i użycia chędożenia w przeszłosci:

A tutaj jak owe 'chędożenie'   widział twórca Słownika Języka Polskiego Samuel B. Linde, wydanie z Warszawy, wtedy stolicy Księstwa Warszawskiego, całkiem niepodległego państwa polskich obywateli & obywatelek i żołnierzy, AD 1807: 

a w słynnym słowniku Alexandra Chodzkiego, (Dokładny Słownik polsko-angielski i angielsko-polski, Berlin 1874) stoi (str 18):
Chędogi - clean, neat

Chędogo - cleanly, neatly, powiedzenie:  choc ubogo, lecz chedogo, poorly but cleanly.

Chędogość - cleanliness, neatness

chędożyć - to clean, to scour

A pismo Przyjaciel domowy, pismo dla gospodarzy, w numerze z października AD 1854 - opisuje tak oto wychowanie źrebiąt i źrebców:

'Pobudka Zacnym Synom Korony Polskiey do służby Woienney' Wojciecha Rakowskiego(1554-1617)

Valete

Waclaw Pawliszak - malarz

 Salvete Omnes,

[in Polish]

Pisalem juz wczesniej o Waclawie Pawliszaku (1866-1905) - tutaj, tutaj i tutaj .. 

A wczoraj, 18 stycznia, minęła kolejna rocznica zastrzelenia/postrzelenia ze skutkiem śmiertelnym i śmierci  19 stycznia  imć Wacława Pawliszaka, dobrze rozwijającego się polskiego malarza rodzajowego, zabitego strzalem w glowe z rewolweru Smith & Wesson przez wschodzą gwiazdę rzeźby polskiej Xawerego Dunikowskiego, którego cień  położy się na XX wiecznej rzeźbie polskiej.

Na wstępie artykuł z ''Nowości Ilustrowane'', z Krakowa (wtedy zabór austro-węgierski), z 28 stycznia 1905roku - 

I przy okazji trochę grafik i skanów obrazów mości Wacława z Muzeum Narodowego w Warszawie  i z Biblioteki Narodowej, jej wersji cyfrowej zwanej  Polona.

Pacem aeternam

Valete

Kon polski - Old Polish Horse

koń polski Adam remontowy używany w armii pruskiej od 1804 roku w regimencie dragonów królowej, a później w 9 regimencie kirasjerów, gdzie zmarł  w 1829 roku

Salvete Omnes,
[in Polish]

nieco o koniach dzisiaj:

Glinka bialogrzywy z Laszek Murowanych

książka mości Radka Sikory - Husaria, Duma Polskiego Oręża - posiada rozdział, króciutki bardzo niestety (no ale kogo interesują konie? choć bez koni każda kawaleria jest li tylko 'szarą piechotą' - ;) ), o koniach husarii  a raczej o tych koniach, które mogły być przez husarie używane ale o których zazwyczaj się nie pisze, oraz mala rozprawkę o tzw rasie konia polskiego.

Belotto

fragment sztychu Kalwarii Zebrzydowskiej

Add caption

Do tego rozdziału o koniach husarii dodany jest też rejestr roty (chorągwi) imć Marcina Kazanowskiego (AD 1580, Archiwum Akt dawnych Skarbu Koronnego) - te rejestry, bo jest ich więcej. to istna skarbnica o koniach wojska zaciężnego epoki XVI wieku.

 Orlowski

Na końcu książki przydałby się słowniczek terminów, w tym terminów hipologicznych, jako, że dla przeciętnego czytelnika mogą one niewiele znaczyć.

Nota bene na portalu Kresy jest artykuł mości Radka o Wyginięciu rasy konia polskiego. (trzeba by mu się przyjrzeć któregoś dnia - :) )

Dawno temu napisałem coś (eg  o koniu polskim od nowa, dzianet , kon polski etc ) niecoś o koniu polskim (plus dyskusja na historykach która zapoczątkował kolega Ramond), zawsze szukam i przeszukuje źródła na temat koni polskich (nota bene w książce nie znajdziecie mojego odkrycia o imporcie koni polskich do Królestwa Danii), a dzisiaj chciałbym złożyć tandem paręnaście wyobrażeń konia polskiego zaczerpniętych z ikonografii historycznej - wszystkie były już na blogu, ale nigdy wszystkie razem w jednym wpisie.

ergo,  mała galeria tychże wyobrażeń[1] razem ( cześć np jest w albumie Husaria Rzeczpospolitej panów Sikora & Szleszyński) z mojego bloga.

kodeks Behema

Charles Errard le fils konie polskie

Czapski

Tempesta

Lyszkowskiego kon polski

kon polski

Altomonte

Kazimierz Pulaski

Valete
&
Khoda Hafez*

...
* moja mala solidarnosc z Persja i Iranem

ps
przy okazji rozbawiają mnie wypisy jak ten na stronie Muzeum w Wilanowie. Mamy takze takie wypisy jak ten i ten na histmagu.

[1] duza czesc z nich występuje w książce, choc tylko dwa w rodziale o koniach