Showing posts with label Stanislaw Witkiewicz. Show all posts
Showing posts with label Stanislaw Witkiewicz. Show all posts

Sunday, January 22, 2023

January Uprising -January 22, 1863-2023

 Salvete Omnes,

 

Max Giermyski was a participant of the Uprising

Map of sites of battles, encounters, ambushes and scrimmages during the Uprising








the last partizan - priest Stanislaw Brzoska


Today there is one sad anniversary - the January Uprising 1863 - a rebellion of Polish hothead patriots, men of honor and useful idiots against the Russian Empire. Without international support (like in case of Turkey during the Crimean War), without proper arms (using scythes as close combat pole weapon, and hunting shotguns and muskets)


 

 and with partisan logistics, and without wide national support (egthe peasants did not support widely this Uprising, they actually were neutral or even hostile ) and with the entire Imperial army weight and might, this motley of partisan units and many different leaders and bad commanders could not win any victory.



In return the Urpising brought nothing but suffering and loss of lives (and plenty of new cemeteries) , loss of entire wealth &  landed estates amassed by the previous generations and also the acute loss of any possibility for change of Polish futures within the empire (only Japanese War of 1905 and World War I brought changes and final restitution of Poland, albeit a completely different state than even the one known as Congress Poland1815-1830).



***
In return we have had a rather romantic vision of these 22 months (or so) of partisan hopeless warfare - this romantic version has been written into the Polish psyche by poets and politicians using a slogan: 'Poszli nasi w boj bez broni'('our boys took to the field without a weapon'). The Polish leadership in German-occupied Poland and with the Stalin's Red Army approaching used the same approach of romantic bloodletting in 1944, with known and most tragic results that are still felt in the Bu-Vistula-Oder country.



But then this is our past, one cannot change the history, but hopefully the Poles in the EU and around the world will do the utmost not to repeat the bloodletting and other romantic notions of doing politics by losing lives of the best and bravest and most patriotic etc. 

 



Ironically, when the Uprising was extinguished, some of the soldiers who retreated and surrendered into the Austrian-held Polish provinces, found themselves being shipped, be it by force or strong  persuasion, to Mexico in order  to fight there for the French and Austrian disastrous attempt to create the  Mexican Hapsburg realm. Some ended as French Foreign legionaries, others joined French Army and fought in the  Franco-German War etc. 

 



In  Russian Poland the time after the Uprising was very hard and mournful , many were executed and exiled.  



Many prisoners taken by the Russian Imperial forces were sent to Siberia, but after serving their sentences these Sybiraks became explorers, businessmen, and entrepreneurs  there and ...within the  wide expanses of the Russian Empire, one of the best areas for Polish expansion were  the Caspian Sea oil fields, where our Polish inventors, technicians and engineers prospered and became fabulously wealthy, and in turn used their wealth to created endowments and thus sponsored our Polish academicians, researchers, scientists, national libraries and publishing industries inside the  Russian, Prussian and Austrian-Poland. 


 







In  wake of the Uprising the leaders of Polish Nation worked hard to bring together the entire population, from the noblemen  to peasants, thus in 1918 through 1920 Poland was able created herself by the cunning of our leaders and blood and sweat of our soldiers and all citizens.





For Polish speakers - [in Polish]



Marek Rogowicz na YT popularyzuje bitwy i potyczki powstańczych oddziałów- aspekty militarne według źródeł z epoki:

oto linki do nagrań:
Bitwa pod Żyzynem - 1.


 

Bitwa pod Ignacewem 1863 - 2.


 

Bitwa pod Małogoszczem 24 lutego - 3.


 

Potyczka pod Stefankowem 22 kwietnia 1863 r. - 4.


 

Bitwa pod Staszowem 17 lutego 1863 r.  - 5 .



Potyczki konnego oddziału Bończy pod Gielniowem i Górami - 6. 


A tutaj rozmowa z dr Jaroslawem Centkiem - Wybrane bitwy Powstania Styczniowego.


Naczelnik Romuald Traugutt, wysoce dekorowany oficer armii imperialnej, człowiek honoru a rozpaczy, który rzucił wszystko i poszedł do Powstania honorowo coby zginać, i zginał jako ostatni dyktator Powstania na stokach Cytadeli w Warszawie,  o Powstaniu:

 zrzut za prof.Jacek Kowalskiego wypisem, tamże pieśni powstańcze - Twitter

Chwała Powstańcom i  na pohybel wrogom Polaków. Vivat Polonia na całym świecie.

valate

Friday, January 31, 2020

Witwicki - poematy z konmi et 157 rocznica Powstania Styczniowego

Salvete Omnes,
[in Polish]
 
na koniec pierwszego miesiąca 2020 roku  daję parę przykładów poezyj' z tematyka końsko-wojenna piorą Stefana Witwickiego (1801-47), absolwenta Liceum w Krzemieńcu, poety epoki rozbiorów i członka Wielkiej Emigracji. Z wydania dziel autora pt Zbiór Pism Pomniejszych.
Wrzucam tę kolekcję trochę ku pamięci kolejnej, 157-mej rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego, która minęła w tym odchodzącym miesiącu. Choć sam poeta zmarł długo przed wybuchem powstania, a z powodów zdrowotnych nie brał udziału w walkach powstania listopadowego, to wydają mi się te poematy odpowiednie dla przypomnienia  tragedii jaki i heroizmu powstańców styczniowych i całego Narodu.
 
Pamiętajmy - Vae Victis!
                       



 WOJAK .



Rży mój gniady, ziemię grzebie,

 Puśćcie, czas już, czas! —
Ciebie, ojcze! matko, ciebie!  

Siostry, żegnam was!..


Dumnie patrzysz tam po błoniu,  

Z złością wstrząsasz grzbiet —
Śpieszę, śpieszę, luby koniu,  

Skaczę, lecim wnet.



Z wiatrem, z wiatrem! Niech drzą wrogi,  

Krwawy stoczym bój!
Raźni, zdrowi wrócim z drogi —  

Z wiatrem koniu mój!


Tak, tak, dobrze! na w zawody!  

Jeźli poledz mam —
Sam tu koniu do zagrody  

Wolny wróć tu sam..


Słyszę jeszcze sióstr wołanie,  

Zwróć się koniu, stój!..
Nie chcesz? — Lećże! — Niech się stanie!  

Leć na krwawy bój!

 
  
UCIECZKA

Sen ladaco! Świta, dnieje,
  Gasną gwiazdy, kur już pieje:
A tam koń mój oczy mruży,
  Ani myśli o podróży.

Szabli w izbie nie przepaszę,
  Ojca, matki nie przestraszę,
W rękę wezmę i ostrogi,
  Byle wykraść się do drogi...



Rzuć już, porzuć koniu siano!
  Świta, dnieje, już nie rano...
Rzuć już, porzuć koniu studnię,
  Musim stanąć na południe.

Na południe tam staniemy,
  W wieczór walkę odbędziemy;
Że nie minie jeszcze doba,
  Wrócisz sam, lub wrócim oba.
 

KON GRABARZ

Już cię więcej nie utrudzę,
Pójdziesz sobie sam po błoniu;
Ku ostatniej dziś posłudze,
Wygrzeb jeszcze dol mi koniu!

Spiesz się póki z rany mojej
Krew do reszty nie ubierzy,
Póki nie odejmę zbroi
I nie skończę mych pancerzy.

Spiesz się, pracuj całą siłą,
Głębiej, koniu, głębiej jeszcze,
By mnie słońce nie paliło,
By nie doszły do mnie deszcze.

Gasną oczy, duch się ziębi...
Ach, żal braci, żal mi chatki!
Głębiej, proszę, jeszcze głębiej,
By nie zbudził płacz mię matki.
Dość, dość, koniu! Jak zawoła
Wszystkich zmarłych Bóg do siebie;
Bym mógł usłyszeć głos anioła
I co prędzej stanął w niebie!


TRZY PLAMY.  

Biegnie biały koń przez pole,
   A krew błyszczy mu na czole;  
Biegnie biały koń po niwie, 
   A krew błyszczy mu na grzywie;  
Biegnie biały koń po drodze,
   A krew błyszczy mu na nodze.
 Aż już zarżał, jest u bramy, 
   A trzy na nim krwawe plamy. 
 ''Witaj, witaj, koniu biały!  
Czemuś drżący i spotniały? 
  Gdzież twój pan? 
Czy tam w pobliżu  
 Zmówić pacierz kląkł przy Krzyżu?  
Czy u studni odpoczywa,  
 A z kurzawy twarz obmywa?  
Prędkoż wyjdzie już na wzgórek, 
  Do synka, do dwóch swych córek?))  
Starsza córka wnet wybiegła.  
  Krwi na czole nie postrzegła;  
Młodsza konia pogłaskała. 
  Krwi na grzywie nie dojrzała;  
Ale synek puścił z ręki  
  Swe zabawki, kląkł maleńki,  
Konia w nogę pocałował,  
  Krwi się ojca użałował.

 
Valete
ps
parę linków do prac dostępnych via FBC. archive etc -
 Deskur, Bronisław (1830-1895) - Dla moich wnuków
 Pamięci bohatera powstania x. Stanisława Brzóski : w 65 rocznicę męczeńskiej śmierci 1865 -1930
W 130 rocznicę powstania styczniowego -
Bitwy i potyczki 1863-1864; na podstawie materyałów drukowanych i rękopiśmiennych Muzeum Narodowego w Rapperswilu
Zarys historii militarnej powstania styczniowego - Józefa Piłsudskiego
Spis chronologiczny i alfabetyczny bitew i potyczek 1863-1864
Mapa bitew i potyczek 1863-1864 w Królestwie Kongresowem z datami starć
Powstanie Styczniowe - Artura Sliwinskiego
przykładowy zbiór pamiętników dotyczących powstania na wyszukiwarce FBC
Zbiór dokumentów, ikonografii et publikacji związanych z Powstaniem na stronie Biblioteki Narodowej Polona.