Albrecht Adam - Polish horse

Salvete Omnes,

nota bene, 

from the stables of Albrecht Adam comes this image of a Polish horse - it comes from the collection created by Christian von Holst page.

enjoy it for what is worth -

my previous Old Polish imagery did include paint horses - you can explore it through the 'labels' in the blog..

Valete

Husaria & Pancerni - kopie, skrzydla, rumaki etc

 Salvete Omnes,

[in Polish]
o husarii i pancernych alias kozakach pogadanka z pewnymi demonstracjami o skrzydlach husarskich a moderunku i rzedzie husarskim i pancernym.

Emisja Tv zamiescila 44 minutowy film w ktorym Radoslaw Sikora i Leszek Struczynski   gawedza w stylu panow Spolica, Zagloba i Pasek czy Poczobut-Odlanicki etc  o Husarii  i o  Pancernych, broni, koniach etc  Rzeczpospolitej Obojga Narodow. 

Program, nagrany w plenerze wsrod lak i lasow i zawierajacy nagranie z przejazdu rekonstruktorow w czasie Swieta Wojska Polskiego, mozna objerzec na Youtube, na stronie EmisjaTv.

Milego ogladania i  

zdjecia-zrzuty z ekranu z programu Emisja TV 

Valete

Konik powodny

SalveTe Omnes,

[in Polish]

Koń powodny albo powodowy (inanis equus, desultor, Equus desultorius, English - a led horse ) był to koń wierzchowy osiodłany i z pełnym rzędem a rynsztunkiem prowadzony luźno przez drugiego jeźdźca czy pieszo z ziemi 'na ręce, na rzemieniu', na powodzie, na którym to koniu nikt nie jechał, ku splendorowi a pokazaniu się właściciela 'pocztu' czy oficera chorągwi, czy też magnata, ambasadora czy  sama osobę monarchy i jego rodziny z dworem i wojskami nadwornymi etc. 

Kon prowadzony był przez pachołka czy dworzanina z konia lub z ziemi, co widać na rycinach czy obrazach z epoki.

Wiemy, że często używano konie powodne w  uroczystościach np w pompa funebris -  pogrzebach (w pogrzebach wojskowych czy przywódców państwowych wciąż zwyczaj praktykowany w wielu krajach jak np USA) i uroczystych wjazdach do miast podczas koronacji i uroczystości prezentacji orszaków królewskich, magnackich, czy przy wjazdach  ambasadorów i ich orszaków ( jak owe wjazdy Ossolińskiego do Rzymu i Konstantynopola, Krzysztofa Opalinskiego do Paryza  etc), czy tez popularnych w XVII wieku karuzelach czyli końskich orszakach dworskich eg jak ów słynny Certamen Equestre ze Szwecji.

Czy był to koń paradny - raczej nie, ów koń powodny nie bardziej paradny niźli koń na którym siedział właściciel konia powodnego. 

Ale rzędy końskie na koniach powodnych w uroczystych przejazdach czy popisach, czy popisach chorągwi wojsk państwowych, prywatnych czy w czasie popisów pospolitego ruszenia były bardzo bogate i służyły pokazaniu splendoru właściciela czy właścicielki.

Tu podkreślę - nie był to koń taborowy czyli juczny ani pociągowy! Na koniu powodnym towarzysz husarski czy pancerny  etc mógł stawać do bitwy.

Niestety, mości Czapski w 'Historii Konia,' tom 2. miesza pojecie konia powodnego (inanis equus, desultor et al. ) z podwodnym (clitellarius) czyli jucznym .

Mości Paprocki opisując herb Jastrzębiec w Herbach Rycerstwa Polskiego (str. 152) daje opis bitwy pod Lubieszowem 1577AD i pokazuje tamże przykład użycia konia powodnego czyli luzaka. 

U Kadrinaziego, na blogu, ciekawy wypis pocztów wolontarskich z wyłuszczeniem koni powodnych w każdym z pocztów.

a na okraszenie wypisu pięknymi ilustracjami - parę ulubionych Juliuszów Kossaków z koniem powodnym jako tematem przewodnim.

Valete

Jakuba Michałowskiego straty pod Zborowem AD 1649

Salvete Omnes,
[in Polish]
ostatnio na grupie końskiej na Facebook'u prowadziliśmy rozmowę na temat  ruszania na wojnę i występowania do bitwy z oporządzeniem bogatym i 'piórno' (ze pożyczę określenie od kronikarza a towarzysza husarskiego Marcina Bielskiego). Padło również nawiązanie do epoki staropolskiej czyli XVI-XVII wiecznej wojskowości polskiej - i mamy sporo źródeł w temacie tego, co  nasi przodkowie-rycerze zabierali ze sobą na wyprawy wojenne a kampanie.
Dodam, ze zachowały się spisy strat koni (bojowych i pociągowych) i wyposażenia pocztów jazdy z kampanii i walk (np są straty w koniach i sprzęcie u towarzyszy i ich pocztów   rożnych chorągwi jazy armii hetmana koronnego Stanisława Żółkiewskiego herbu Lubicz biorących udział w zwycięskiej bitwie pod Kłuszynem AD 1610 - listę te skompilował R. Sikora w swej książce o bitwie z 2010r.

Poniżej zamieszczam listę strat - nazywaną przez autora rękopisu 'komputem rzeczy porabowanych i potraconych' -  które znajdują się w rękopisie Jakuba Michałowskiego herbu Jasieńczyk, wojskiego lubelskiego i chorążego nadwornej chorągwii JKM Jana Kazimierza pod Zborowem, 15-16 sierpnia AD 1649roku.

Wypis tychże strat zamieścił po raz pierwszy polski historyk XIX-wieczny Ludwik Kubala w swej pracy o Zbarażu i Zborowie, zawartej w Szkicach historycznych, seria pierwsza (dostępne tutaj lub tutaj). Nota bene w czasie wyprawy beresteckiej mości pan Michałowski również poniósł był znaczne straty (o tych kiedy indziej).

Rpis Bibl. Ossol. Inv. Nr. 189, str, 264. Punkta z listu Andrzeja Szołdrskiego, biskupa poznanskiego. 

Kopia: PAN Kr. Rkps 2253/I, k. 208v.
 — Jakuba Michałowskiego rękopis p. t. 
Komput rzeczy porabowanych i potraconych pod Zborowem 
Jakóba Michałowskiego, wojskiego lubelskiego, chorążego nadwornej chorągwi: 
Kontusz aksamitny niestrzyżony czerwony, takimże 
atłasem podszyty, ze złotemi pętlicami. 
Delia karmazynowa strzyżona ze złotem! porzebami, 
takimże atłasem podszyta, ze złotymi guzami wielkimi. 
Delia tabinowa zielona ze złotymi guzikami, takimże atłasem podszyta. 
Kontusz tabinowy lazurowy ze złotemi pętlczkami atłasem podszyty. 
Kontusz amarantowy ze złotemi pętlicami. 
Żupan: - karmazynowy afasowy, -ceglasty atasowy, -brzoskwiniowy atłasowy. 
Ubranie karmazynowe podszyte. 
Falandysz lazurowy na ubranie. 
Czapek sobolich aksamitnych dwie. 
Płaszcz karmazynowy jedwabny wielki sakiewski. 
Nóż turecki. 
Szabeltas haftowany złotem. 
Welensów trzy. 
Siedm kap z herbami na konie 
Platów aksamitnych do kulbak dwie. 
Mituk półszkarłatny ze złotymi kwiatami i kapa na kulbakę. 
Mituk póigrawatny zielony z frandzią długą u dołu. 
Kulbaka aksamitna karmazynowa srebrem oprawna, za którą 360 zł dałem 
Kulbaka safianowa. 
Kulbaka podróżna z pistoletami. 
Misiurka. 
Kobierzec z obwinięciem, w którem chusty biate, koszulek kilka pod żupany atłasowe 
i dołomany, chustki, prześcieradła, obrusy, serwety, podszewki i i. 
Puzdro cyny i talerzów. 
Kuchenne naczynia; kotły, garce miedziane wszystkie. 
Karwaszów par dwie. 
Karwasze złociste. 
Czeladne suknie wszystkie. 
W szkatułach łańcuch z trzema portugalami, dwa pierścienie, kubek srebrny, 
solniczka srebrna. 
Szkatuła korzenna wielka zapełniona.
Apteka wielka, pełna ingredjencji. 
Kobeł trzy. 
Muszkietów dwa. 
Muszkiet węgierski. 
Proporców dziewięć. 
Czaprak aksamitny wiśniowy ze złotymi, wielkimi kwiatami. 
Szopa wielka.
Namiot. 
Łóżko. 
Prochu 2 kamienie. 
Koszulka dziana. 
Dwa Szyszaki. 
Pasy dwa do zbroi do przedniej blachy. 
Wina 60 garcy. 
Petercymonu baryła. 
Małmazji białej i czerwonej puzdro.
 Cytrynowego soku flasza garcowa, fiołkowego druga. 
Wódki puzdro. 
Gorzałki przedniej dwie baryły. 
Pierników, biszkoptów, konfektów nie mało. 
Dwa wozy skarbowe czerwonem suknem nakryte po 6 koni. 
Jeden wóz skórą obity skarbowy z 4 końmi 
Wózek prosty z parą koni. 
Teleszka z jednym koniem. 
Klacz naręczna (zdechła w drodze) i podjezdek, 
Pleśniwego konia.
 Źrebca gniadego. 
Należnego kałuskiego konia wolskiego, struszowskiego i cisawego, 
także od karetki para koni ze wszystkiem i szorami wzięto ! 
od wszystkich wozów cugi pobrano. 
Legominy wszystkie. 
Szynek sześć.
Wóz wołowy z legominami i pięć wołów. 
Talszesanów kilkanaście. 
Pieniędzy dwa worki, pościel i ksiąg siedm,



 

Valete

Kon polski - Old Polish Horse

koń polski Adam remontowy używany w armii pruskiej od 1804 roku w regimencie dragonów królowej, a później w 9 regimencie kirasjerów, gdzie zmarł  w 1829 roku

Salvete Omnes,
[in Polish]

nieco o koniach dzisiaj:

Glinka bialogrzywy z Laszek Murowanych

książka mości Radka Sikory - Husaria, Duma Polskiego Oręża - posiada rozdział, króciutki bardzo niestety (no ale kogo interesują konie? choć bez koni każda kawaleria jest li tylko 'szarą piechotą' - ;) ), o koniach husarii  a raczej o tych koniach, które mogły być przez husarie używane ale o których zazwyczaj się nie pisze, oraz mala rozprawkę o tzw rasie konia polskiego.

Belotto

fragment sztychu Kalwarii Zebrzydowskiej

Add caption

Do tego rozdziału o koniach husarii dodany jest też rejestr roty (chorągwi) imć Marcina Kazanowskiego (AD 1580, Archiwum Akt dawnych Skarbu Koronnego) - te rejestry, bo jest ich więcej. to istna skarbnica o koniach wojska zaciężnego epoki XVI wieku.

 Orlowski

Na końcu książki przydałby się słowniczek terminów, w tym terminów hipologicznych, jako, że dla przeciętnego czytelnika mogą one niewiele znaczyć.

Nota bene na portalu Kresy jest artykuł mości Radka o Wyginięciu rasy konia polskiego. (trzeba by mu się przyjrzeć któregoś dnia - :) )

Dawno temu napisałem coś (eg  o koniu polskim od nowa, dzianet , kon polski etc ) niecoś o koniu polskim (plus dyskusja na historykach która zapoczątkował kolega Ramond), zawsze szukam i przeszukuje źródła na temat koni polskich (nota bene w książce nie znajdziecie mojego odkrycia o imporcie koni polskich do Królestwa Danii), a dzisiaj chciałbym złożyć tandem paręnaście wyobrażeń konia polskiego zaczerpniętych z ikonografii historycznej - wszystkie były już na blogu, ale nigdy wszystkie razem w jednym wpisie.

ergo,  mała galeria tychże wyobrażeń[1] razem ( cześć np jest w albumie Husaria Rzeczpospolitej panów Sikora & Szleszyński) z mojego bloga.

kodeks Behema

Charles Errard le fils konie polskie

Czapski

Tempesta

Lyszkowskiego kon polski

kon polski

Altomonte

Kazimierz Pulaski

Valete
&
Khoda Hafez*

...
* moja mala solidarnosc z Persja i Iranem

ps
przy okazji rozbawiają mnie wypisy jak ten na stronie Muzeum w Wilanowie. Mamy takze takie wypisy jak ten i ten na histmagu.

[1] duza czesc z nich występuje w książce, choc tylko dwa w rodziale o koniach